Quid est Confutatio, seu Reprehensio?

Est pars altera Confirmationis, in quâ rationes adversarii dissolvuntur; ea cum Confirmatione conjunctim permixtimque tractanda est. Est enim ejusdem artis confirmare

sua, & aliena evertere. Saepè tamen distinguitur à Confirmatione, maximè in genere judiciali.

Quaenam est Natura Confutationis?

Debet imprimis esse vehemens & accurata. Erit vehemens, si adversarios urgeat & pudore suffundat. Erit accurata, si nihil contra veritatem dicat, & nihil omittat quod ab adversario objici possit.

Cedo exemplum.

Ita Cicero in Pisonem, n. 56.

At audistis, P. C. Philosophi vocem: negavit se triumphi cupidum unquam fuisse. O scelus, ô pestis, ô labes! Quum extinguebas Senatum, vendebas auctoritatem hujus ordinis, addicebas Tribuno Plebis consulatum tuum, Remp. evertebas, prodebas caput & salutem meam unâ mercede Provinciae. Si triumphum non cupiebas, cujus tandem rei te cupiditate arsisse defendes? Saepè enim vidi, qui & mihi, & caeteris cupidiores Provinciae viderentur, triumphi nomine tegere, atque velare cupiditatem suam. Hoc modo D. Silanus, Consul in hoc ordine, hoc meus etiam Collega dicebat: Neque enim quisquam potest exercitum cupere, apertèque petere, ut non praetexat cupiditatem triumphi.

Vide similia exempla Scipionis Africani apud Livium, lib. XXXVIII. & Epaminondae apud Cornelium Nepotem.

Quomodo refelletur adversarii Argumentatio?

Sextuplici ratione:

1° Si vel materiâ vel formâ ostendatur esse vitiosa.

2°^. Si, ex iis quae sumpta sunt, non concedatur unum aliquod, aut plura.

3°^. Si demonstramus falsa esse pro veris assumpta.

4°^. Si ex his concessis id consequi negetur.

5°^. Si contra firmam argumentationem, alia aequè firma aut firmiora adducantur.

6°^. Denique, si, quibus seriò respondere haud in promptu est, elevemus joco, atque ipsos contemptu aut increpatione delusos, salsè facetèque derideamus. [note:De facetiis, ridiculis, leporum aspergine & quasi jocandi arte, vid. Arist. Rh. III. lib. cap. 10, 11 & 18. Cic. II, de Orat. Quint. VI. lib. 4. cap. Castitionis Aulicus, II. lib. Voss. Instit. III. lib. 5. cap. & c.]

Hîc, licet ad elocutionem pertineat amplificatio, de eâ tamen tractabimus propter affinitatem materiae, & naturalem affectuum figurarumque ad eam relationem.